A
Acele çalışma, boşta durma.
Aceminin işi eksilmez.
Acı yiyecek yememiş -kimse-, balın tadını bilmez.
Açlık korkağı da yiğit yapar.
Açlıktan öl fakat çalma.
Adam- olacak -kişiyi- bir kamçı boyu kadar büyümeden anlarsın
Adige Xabze babadan kalır.
Adige'nin misafiri emniyettedir.
Ağacı kökleri, insanı dost ve arkadaşları tutar.
Ağacın kıymeti meyvesi ile, insanın kıymeti işiyledir.
Ağacın meyve vereni, insanın çalışanı iyidir.
Ağızdan çıkan söz namludan çıkan kurşun gibidir.
Ağlayarak kale alınmaz, yalvararak hüner ele geçmez.
Ağzı çok laf edenin eli az iş görür.
Ağzından çıkan sözü geri döndüremezsin.
Ağzını koru, gözünü kor, başkasının dedikodusunu da yapma.
Ahlaksız dostun olmaktansa,yiğit düşmanın olsun
Ahlaksızla birlikte yaşayacağına yiğitle ölüme git.
Aile büyük nimettir
Aile,akrabalık,arkadaşlık:
Akarsu yumurtalarıyla(taşlarıyla) duvar yapılmaz.
Akıl malın en kıymetlisidir.
Akıl mülktür.
Akıl ne satılır, ne de satın alınır.
Akıl sahibinin işi üç gün,akılsızın günü üç gün sürer.
Akıllı kişiyi sırtında taşısan dahi yük gelmez
Akıllı, aklı çok olanı arar, aptal yüz güzelliğine bakar.
Akıllının düşmanı çoktur.
Akıllının işi çoktur, tembelin konuşması çoktur.
Aklı kısa olanın dili uzun olur.
Aklı olan deliye bile danışır.
Aklı olmayan fakirdir
Aklı olmayanın hiç bir şeyi yoktur.
Aklın anası düşüncedir.
Akli olanın bilmediği yoktur
Akli olmayan fakirdir. (zavallıdır.)
Akrabalığı sağ iken koruyun, öldükten sonra birçok akraba çıkar.
Akrabalık dar günde, dost ihtiyaç olduğu günde belli olur.
Akrabanın damı görünüyorsa uğramadan geçme.
Akrabası bol olanın, mezarı da bol olur
Aksi at sağılır, idaresi zor boğa kesilir, söz dinlemeyen kadına ne yapmalı.
Ala inek ala buzağı doğurur.
Alasıya kadar kaynana gelinine; "Ben öleyim" der aldıktan sonra "Sen öl" diye söyler.
Alıştığın şey, zor bırakılır.
Allah'ı anan ağzı, haram peşinde kalbi.
Allah'ın sevdiğine dünya sıkıntısı artar.
Altını olan açlıktan ölmüş, mahsulü olan kurtulmuş.
Altının iyiliği paslanmaması, insanın iyiliği yalansızlığıdır.
Ambardaki fare acıkmaz.
Anasına bak kızını al
Anlatmaya kalkışmadan yap.
Anne göz gibi hassas, baba ceviz gibi serttir.
Anne göz,baba soy'dur.
Anne-babaya verdiğin eziyet, kendi yoluna döktüğün dikendir.
Annen ve gözlerin zayıf anını kollamaz.
Annenin iyiliği kızın elbisesidir.
Annenin sana verdiği tatlıdır.
Anneye bak,kızını al.
Arabası olanın etini de yesen, kemiğini yere atmak olmaz.
Aracı çok olunca korkak aslan kesilirmiş.
Aracı olmadan evlilik olmaz, arada konuşmadan alışveriş olmaz.
Aradığın şey kıymetli olur.
Arı sokmayan balın değerini bilmez.
Arkadaş bulmak olmak ve kalmak meseledir
Arkadaş kötü günde yanında olandır.
Arkadaşına güvenerek ayıyla boğuşma.
Arkandan gelenle, görüşme
Arsız gelin kendini naza çekti.
Arsızla karşılaşınca,sabırlı davran
Asıl olan sevmek değil, sevgiyi karşılıksız bırakmamaktır
Aslanı esir etmek için tilki hünerleri yetmez.
Aslanı terbiye ederler,kaplanı uslandırırlar.
Aşk kemiği eritir, bakmak göz nurunu giderir.
Aşka güzellik, uykuluya yastık gerekmez.
Aşksız, sevgisiz vücut, ekmeksiz torba.
At yemle,kadın yalanla taşınır
At, eşekle birlikteyse onun karakterini alır.
Ata biner Allah'ı unutur, attan iner atı unutur.
Ata binmesini bilmeyen eyeri kırar.
Atanın kıymeti ölünce anlaşılırmış.
Ateş olmayan yerden duman çıkmaz.
Ateşe yakın olan et pişer.
Atı güzelleştiren süvarisidir
Atı kaybolanın kulağından at sesi gitmez
Atın başı geçtikten sonra kuyruğundan yakalamağa kalkma.
Atın karnı doyunca,gözü yolda olur
Atın söyleyeceğini eyeri söyler.
Atına binince düşman,inince dost gibi davran
Atına dostun gibi bak, düşmanın gibi bin..
Ati güzelleştiren süvarisidir .
Atin başı geçtikten sonra kuyruğuna uzanma .
Avare, bir günü bir yıl gibi görür.
Aygırı kısrak doğurur, yiğiti savaş doğurur.
Ayının üzerine yaprak düşünce homurdandı, taş düşünce sustu
Ayıplı ev olmaktansa, cenazesi olan ev olmak iyidir.
Az ateşi büyüt, az çoluk çocuğu çoğalt
Az çoğun aracısıdır
Az olan pahalıdır.
Azimle mücadele edene dağlarda boyun eğer.
B
Baba dostunu, anne yolunu bırakma.
Baba köyünü terk eden(unutan) iyi gün görmez.
Baba mirası çiydir.
Baba toprağını güzelleştir,annenle güzel konuş.
Babası yeni ölenle yeni evlenenin önüne çıkma
Bakınarak otur, düşünerek konuş.
Bal gezdiren parmağını yalar.
Balın olduğu yeri arılar bilir.
Balta ininceye kadar,ağaç istirahat eder
Başı ağrımamışa baş ağrını anlatma.
Başını görürken ayak izini arama.
Başlanmış işi olmayanın bitmiş işi olmaz
Başsız birliğin kazanma şansı yoktur.
Bataklık olan yerde kurbağa çok olur.
Bazen deli de akıllıca laf eder .
Bazen delinin de akıllıca laf ettiği görülür
Bazılarının kılıcı ağırdır, bazılarının yumruğu.
Beceriksiz kocanın karısı da kendine benzer
Belayı arayıp takılma,sana takılmışsa korkma
Beşiği yapılıp mezarı kazılmayan yoktur
Bey tilkidir, bey hanımı tilki kuyruğudur.
Beyin ölümü, kölelerinin yalandan ağlamasıdır
Bıyığın getirmediğini, sakal getirmez
Biçmesini bilmeyenin orağı kördür
Bilinen düşman kötüdür, bilinmeyen yüz kez daha kötüdür.
Bilmediğin yakın yoldansa bildiğin uzak yol.
Bilmediğin yerde,at oynatma
Bilmediğini söyleme,söylediğini inkar etme
Bin defa duymandansa bir kez görmen daha iyidir.
Bir ağızdan çıkan yüz ağza girer.
Bir atlının hatırı için, yüz atlı su içer
Bir çürük armut, yüz armudu çürütür.
Bir defa yenilen, yirmi defa yenik düşer.
Bir defada içmesini bilmeyen –daha sonra- iki defa içer.
Bir insanin iyiliğini arkasından , kötülüğünü yüzüne söyle
Bir kere tökezleyen şaşı,iki kere tökezleyen kördür
Bir kıvılcım bütün köyü yakar
Bir korkak tüm orduyu yok eder.
Bir kusurlu eşine tahammül etmezsen, iki kusurluya tahammül etmek zorunda kalırsın.
Bir saat, adaletli yaşam; bin yıllık ibadet.
Bir yalan yüz doğruyu paslandırır.
Bir yiğitlik yaptı diye övgüye boğma, bir adilik yaptı diye büsbütün kötü isim takma.
Birbirlerine denk düşmeyenler, aynı kaptan içmezler
Biri yıkılacak ki, diğeri yükselsin
Birileri için kuyu kazan kendi kuyusuna düşer.
Birinin ağlaması, bir başkasının sevinci.
Birlik olan sürü için kurt korkulacak şey değildir.
Boğa olacak, gözünden belli olur
Boynuz aramaya giden eşek, kulakları kesik olarak dönmüş.
Boyunduruk görmemiş öküz boyunduruğun güçlüğünü bilmez.
Boza hoşuna gittiyse iç, kız hoşuna gittiyse al
Bozmak ne kadar kolaysa yapmak o kadar zordur.
Bozuluncaya kadar silahı, kırılıncaya kadar kılıcı kullan.
Bu dünyada meziyeti olmayanın öbür dünyada yeri yoktur
Burnu (önderi) olanın kuyruğu da olur .
Büyüğe nasihat edilmez, danışılır.
Büyüğü olmayan evde feryat ek olmaz.
Büyük erkek çocuk, aile için dayanaktır.
Büyükler dünyayı çocuklarına yapar, çocuklarsa kendilerine.
Büyüklerin hürmetine kusur edene de lanet, annesinden karısını üstün görene de lanet.
C
Can sıkıcı yavrulamış, insanı çatlatan doğurmuş.
Candan önce onur gelir .
Canın çektiği güzeldir.
Canına harcar, yüzünü satın almak için
Cehennemde eşek ucuzdur.
Cenazeyle çok uğraşma,osurtursun
Cimrinin gözünü çıkar da yerine para oturt.
Ç
Çağırana, seni öldürecek ise de git.
Çalışan, işsiz kalmaz.
Çalışmayla getirilmiş bir parça soğan, baldan daha tatlıdır.
Çelik eklendikçe sertleşir, yiğidin tahammülü, durumu kötüleştikçe artar.
Çerkeslerin en fakiri dahi konuk sahibidir
Çeşmenin başını pislemeye alışan,daima pisler
Çığı bir küçük serçe harekete geçirir
Çıkarılan kama geri yerine konmaz.
Çizmedin ki kesesin
Çoban kötü olursa koyunları kuzgun dahi götürür
Çocuk annenin kostümüdür
Çocuk büyüttüğün kadar, ömürden kaybedersin
Çocuk tatlıdır
Çok doğurursan çok ağlarsın
Çok gezen civciv kaynar suya düşer.
Çok gülmek deliliğe işarettir.
Çok istirahat de şöhret değil, durmadan çalışmakta övgü değil.
Çok övünenle çok kötüleyen birdir
Çok rahat boş bir yaşamdansa, hafif bir işle meşgul olmak daha iyidir.
Çok sabredenin,zamanı az kalır
Çok söyleyendense çok yapan.
D
Dağda korkak, evde kabadayı davranma.
Dağda korkma, evde erkeklenme.
Dağdaki keçinin kılını arıyor
Daha karşılaşmadığın kötülüğün inşallah dayanıklı insanı olursun
Danışacak kimsen yoksa, koy şapkanı ona danış.
Değirmen her Allah'ın günü sağ tarafa dönmez.
Deli bile konuşuncaya kadar akıllı zannedilir
Deli kız kocaya gidince “Babamgil zengin oldular” demiş.
Delini -bir yere- gönderirsen sen de peşinden git.
Delinin bey'i olmaktansa akıllının kölesi olmak daha iyidir
Delinin suçu az değildir .
Deliye iş buyurursan işin arkasında koşarsın
Deliye kandıysan gerçekten delisin demektir
Deliyi (delini) misafirliğe gönderme.
Derimi yüzseler de,kalbimi çıkaramazlar ya.
Deriyi yüzsen de gönüldekini alamazsın
Dışarıda kazanılan gümüştense köyünde kazandığın bakır daha iyidir.
Dikenin yerinde diken biter.
Dikiş bilmeyenin ipliği uzun olur.
Dil kalptekini söyler .
Dil kemiksizdir, istediğini söyler.
Dil safradan acı,baldan tatlı,kılıçtan da keskindir.
Dilenciye verilenin, yağı olmaz
Direk dikilmeden kiriş tutmaz, kadın olmayınca ev kalkınmaz.
Diri, ölüye değişilmez
Dirsek yakındır ama ısıramazsın.
Dişi köpek oynamazsa, erkek köpek oynamaz
Doğum da ölüm de bir gündür.
Dost zor günde yiğit savaşta belli olur.
Dosttan kork, düşmandan değil.
Dostun kırılması kolay, bırakılması zordur.
Dostun yüz tanesi az , düşmanın teki fazladır.
Dökülen kül geri içeri alınmaz.
Dökülen şey geri dolmaz
Dökülen şey geri dolmaz
Dört ayağı varken at bile tökezler.
Dul kadınla evlen, boşanmışla evlenme.
Duyduğundan çok gözünün gördüğü.
Duyurulmayan (duyurmazsan bir şeyi) şey duyulmaz
Düğün wuc ile baslar wuc ile biter
Dünyası cehennem gibi.
Dürüst akraba nasiptendir
Düşeceğini bilsen altına keçe serersin.
Düşecek adamı bir çöp bile tökezletir.
Düşmana canını versen de sırrını verme.
Düşmana diz çökmektense, kendi mezar taşını dikmek daha iyidir.
Düşünüp konuş, bakınıp otur
E
Ecel geliyorum demez.
Ecel insanın koynunda yatar
Ecel koynunuzdadır.
Ecel ne acele eder, nede gecikir
Eceli arama. O seni bulur
Eceli olmayan yoktur.
Edebin annesi sözün azlığı, ümit etmenin annesi sabırdır.
El yurdunda edindiğin bir hafta,emanet gelenek üç gün gider.
Elbisenin iyisi, dostun eskisi iyidir.
Elçi öldürülmez.
Eldeki yetmiyor ki lükse kaçsın.
Elin ölüsünü uyuyor gibi görürsün.
Elinde bulunmayan ayı derisini vaat etme
Eltiler aynı yere düşerse, kuru pisliği ıslatarak birbirlerine atarlar
Emeğin geçmeyen şey haramdır.
En çok günah dilden olur.
En kötü dost, zenginleşince seninle olup, fakirleşince seni unutandır.
En uzun sefere çıkan insan dört dörtlük bir dost aramaya çıkan insandır.
Erkeğin en biçaresi on işe yeter.
Erkeğin gözyaşı, kanından daha değerlidir.
Erkeğin sözünün ölmesi, kendisinin ölmesi gibidir.
Erkek çocuk bekarken oğlun,evlenince komşun olur
Erkek evlat soyundur, kız ise başkalarınındır
Erkek sözünden dönmez.
Erkek yaptığını anlatmaz.
Erkeklik bölüşülemez
Eski aşk kalpten çıkmaz.
Eski dostunla yaptığın gizli işi yeni dostuna güvenip söyleme
Eski düşmanı akraba eski akrabayı düşman edinme.
Eski yolu ve eski dostu terk etme
Eskimiş kaban -artık- iplik tutmaz.
Eskimişse de ipek (ipektir).
Eşek köpeğe ot vermiş köpek eşeğe et ikisi de aç kalmış
Eşek, eşek doğurur.
Eşek, yükü ağırsa hızlı olur.
Ete bozulmaması için tuz serpilir, tuz bozulmuşsa ne yapılır?
Etin yumuşağı, dostun serti iyidir.
Etrafına bakında otur,düşünde konuş
Ev insanları korumak için, silah insanları kırmak için yapılır.
Ev sahibi misafirin hizmetkarıdır
Evde erkeklenme de, erkekliğini dağda göster.
Evde itibarı olanın, dışarıda itibarı fazla olur
Evi ev yapan da, yakınlarını ağırlayan da kadındır
Evin halini en iyi kadın bilir, kadının halini de en iyi kocası bilir.
Evinde kendini eğit,topluma öyle gir
Evinden daha iyi yer, evlattan daha sevgili şey yoktur.
Evinin avlu kapısına kadar seni geçirmeyenin evine gitme
Evli kız baba evine gelince,evdeki yuvarlak taş bile kendini saklar
Evli olmayan erkekle, evlenmemiş kızı elçi olarak yollama
Eyeri olan gitmiş, atı olan kalmış.
F
Fakiri deveye binmişken bile köpek ısırır.
Fakirin ayakları, zenginin uşaklarıdır.
Fakirin dünyası sonbahar gibidir
Fakirin gönlü zengindir, zenginin gönlü fakirdir.
Fakirin ipini zengin eskitirmiş
Fakirin lambası aydır
Fare bile kendi yuvasında yiğittir.
Fare, yuvasında erkektir.
Fark edilmeyen kalkar ıslık çalarmış
Fenalıkla karşılaşmadıkça iyiliğin -var- olduğunu bilemezsin.
Fitnenin ateşini henüz azken söndür.
G
Gece vakti gördüğün kıza bir de gündüzleyin bak
Geçimsiz kaynana, gelini geçimsiz sanır
Geçmişi olmayanın geleceği de yoktur.
Gelinine gücenirsen kızını azarla.
Geliniyle oturan, onu kötülemeyi adet edinir
Gelmek misafirin,gitmek ev sahibinin inisiyatifindedir.
Genç büyür, yaşlı yıpranır.
Genç geleceği ümit ederek aşlanır,yaşlı geçmişi hayal ederek ölür
Genç kız, su bardağından farksızdır.
Genç koşarken yaşlının dizleri ağrırmış.
Genç yaşlı olur ama yaşlı bir daha genç olamaz
Gençliğinde çalışmaya üşenen, yaşlanınca iki defa çalışmak zorunda kalır.
Gençliğinde elde etmediğini, yaşlandığında bulamazsın.
Gençlikte hazırlamadığını yaşlılıkta arama.
Gerekmedikçe kılıç çıkartma,çıkarttığında gereğini yapmadan kınına koyma.
Geriye aslandan post insandan ismi kalır.
Getirirken boynuzunu tutamayan, kaçarken kuyruğunu tutamaz.
Geyiğin boynuzu, düşmanıdır.
Gezenin ayakkabısı eskimez.
Giysi seni topluma sokar,mide ise çıkartır
Giysin seni toplumda baş köşeye oturtur,oburluğun seni dışlar
Gökyüzüne merdiven dayama, şişe yağ geçirme.
Gönlün beğendiği güzeldir .
Gönlün beğendiği kendine güzeldir
Gönül görmezse, göz görmez
Gönül pişmanlığını kovalayan rüzgar: iştir.
Gönül yaşlanmaz
Gönüle güzel gelen göze güzel görünür.
Gönüller bir olunca samanlık seyran olur
Götürürsen eşekte gider hacca.
Göz açıp kapayasıya kadarki sürede yüreklilik yap ki, yiğit olasın.
Göz beğenir gönül sever .
Gözü çıkmış olandansa, utanması gitmiş olan çirkindir.
Gözün beğendiğini kalp de beğenir.
Gözüyle gören varsa artık duyanı arama.
Gücü olandansa yüreği olan.
Gülümseyen herkes dost değildir.
Günde bir kere babasının huyu oğlunda görülür
Güvenilir olmayan barıştansa, kurtulma ümidi olmayan savaş daha iyidir.
Güzel iyi olandır
Güzel söylemeyen seni aldatmaz.
Güzel söz söylersen güzel cevap alırsın
Güzel sözlü kadın kocasını kuşatan tatlı bir esintidir
Güzel, iyi olandır
Güzeli güzelleştiren huyudur.
Güzelliği uzaklarda arayacağına, kendi etrafına bak.
Güzelliğin yakışmadığı -kimse- yoktur.
Güzelliğinle övünme, işinle kendini yücelt.
H
Hacca giden herkes hacı, okuyan herkes hoca olmaz.
Haklıysan güçlüsün.
Haksız yere azarlananlar sabrederlerse,o arsızın başını yerler
Hamarat kızın aşığı boldur
Hasta olan,kendisini öldürecek yemeği bile yer
Hayırlı atanın hayırsız evladı, ocağını söndürdü.
Hediye değil,sevgi değerlidir.
Hem Basta yer, hem de ağlar.
Herkesin doğurduğu kendine benzer.
Hısımı çok olanın, hazır tavuğu çoktur
Hısımı çok olsun isteyen misafiri sever
Hiç kimse dünyadan usanarak ölmez
Hiçbir şey cildini kendi tırnakların kadar iyi kaşımaz.
Hile yapan, kazdığı kuyuya düşer
Horoz ötmese de gün doğmaya devam eder.
Huysuz kadının sermayesi göz yaşlarıdır
İ
İçeceğin suda köpek öldürme.
İğne ufak olsa da, hediyesi gönül alır
İğnenin geçtiği yerden ipliği de geçer.
İhtiyar kimse çocuk gibidir.
İki ayı beraber bir inde barınmaz.
İki ecel olmadığına göre,tek ölüme yiğitlik kat.
İki karpuzu tek elle tutamazsın.
İki kişinin bildiği, artık sır değildir.
İkinin biri kalır, birinin de yeri kalır
İkiysen birsin,birsen hiçsin
İlerisini göremeyenin gözü kördür
İlim ile sanatın fazlası olmaz.
İlkbaharda uyuyan sonbaharda ağlar.
İmamın söylediklerini değil yaptıklarını yap.
İmkanlar kesilince, korkak olanda sertleşir.
İmkansızı ümit etmek kendini aldatmaktır.
İneği olmayan, danasını sağar.
İneğin tekmesi buzağıyı öldürmez
İnsan düşeceği yeri bilseydi oraya saman döşerdi.
İnsan elindekinin değerini görmez. (değerini bilmez.)
İnsan kıyafetiyle karşılanır,hareketiyle uğurlanır
İnsan öldürülmez diye savaş da yapma, at yorulmaz diye baskına da katılma.
İnsan toprağı besledikçe, toprakta insanları besler.
İnsana göre elbise dik, dostuna göre yüreğini aç.
İnsanın eceli koynundadır.
İnsanın fiyatı işidir.
İnsanların olmadığı yerde domuz tepeye çıkar.
İp uzunsa,söz kısaysa makbuldür
İplik iğnenin yolunu izler.
İş başa düşünce kurbağada kurt olur.
İş söylemesi kolay fakat yapması zordur.
İşi bitirmeye yakın yüzüne gözüne bulaştırdı.
İşini çok görmeyen ve ailesini iyi görmeyen yoktur
İşten ölmüş yoktur.
İt otun üzerine yatmış;kendisi yemez,başkasına yedirmez.
İyi adama iyi evlat denk gelmez.
İyi at iyi arkadaş gibidir
İyi at, iyi bir de eyer gerektirir.
İyi atın dinlenmesi yoktur, iyi eşeğin işi çoktur.
İyi bir gelinin varsa oğlun var (demektir).
İyi bir insandan, kimse usanmaz
İyi boğa zayıf öküze boynuz vurmaz, aptal değilse gereksiz yerde kuvvet göstermez.
İyi damat bulan, oğul bulmuştur
İyi geçmişi olmayanın iyi geleceği olmaz.
İyi gördüğünü söyler,kötü verdiğini.
İyi insanla yediğin ekmek, kötü insanla yediğin baldan tatlıdır.
İyi işçinin kazmasının sapı düşmez.
İyi kadın ailenin temelidir
İyi kadın gafil avlanmaz .
İyi kadını olanın evinde bereket vardır .
İyi kadının eşi güler yüzlüdür .
İyi kadının ocağı her zaman tüter .
İyi kadının sofrası daima kuruludur .
İyi komşu iyi kardeş dengidir.
İyi komşu kardeş sayılır.
İyi komşu uzaktaki akrabadan öncedir
İyi oğul, baba mirasını gözlemez.
İyi olan iyi hal üzere ölür , kötü olanda kötü hal üzere.
İyi olmakta iradende, kötü olmakta elinde.
İyi savaş ve iyi dava yoktur.
İyi yaşlı olmayan yerde iyi genç olmaz
İyiliğe karşı herkes iyilik yapar, sen kötülüğe karşıda iyilik yap.
İyilik iyi bir şeydir
İyilik kötülüğü öldürür.
İyiyi bilmiyorsan değerli olanı seç.
İzleyen yapandan ustadır.
K
Kaç günde dikildi?demezler, Kim dikti? derler.
Kaç küçük baş, büyük başı kesti, kaç kısa uzunu aştı.
Kadın (hanım) bulursun -ama- anne bulamazsın.
Kadın ararsan yakınınla ara.
Kadın yatarsa ev devrilir.
Kadına sor, tersini yap.
Kadından utanmayanda yüz yoktur
Kadını olmayan delikanlıyla, üzengisiz at aynıdır.
Kadının el mahareti aklını gösterir
Kadının olduğu yerde kılıç çekilmez
Kafa bomboşsa ayağa yazık olur.
Kafanın sığmayacağı yere ayaklarını sokma.
Kalabalık aile berekettir
Kalbinde iyilik olanın aklına kötülük düşmez.
Kalbinde iyilik olmayana iyilik gelmez
Kalbini göremediğin dosttan ise, gözlerini gördüğün düşman iyidir.
Kalp ağlamazsa göz ağlamaz .
Kalp kalbe karşıdır
Kalpte olmayanı dil söylemez.
Kamanı -ard arda- iki kez çekme, sözünü de iki kez söyleme.
Kapan kazanır,seçen kaybeder
Kardeşi atı ve silahı olmayan, kişi değildir
Karşındakinden kan çıktığında senden süt çıkmaz.
Kartal, etin olduğu yere süzülür.
Kaya ile savaşan aslan, doğa ile savaşan karga galip gelmez.
Kaynananın adeti, gelinin kalıbıdır
Kaynananın kuralları gelinin işidir.
Kazanmakta olanın kuvvetini, yenilmekte olanın hilesi alt eder.
Keçinin atladığı yerden yavrusu da atlar.
Kedi ete ulaşamayınca “Çürümüş” / “Kokusu çıkmış” demiş.
Kedi oyun oynar, fare ölür.
Kedini rüyası farelerdir.
Kedinin olmadığı yerde fare kudurur.
Kefen önce ölenin olsun .
Kelin olduğu yerde tarak çıkarma.
Kemiği güzelleştiren ettir, eti güzelleştiren ise elbisedir.
Kemiği olmayan et yoktur.
Kenara durdurulan, ortaya sokulmaya çalışır.
Kendi evimiz gibi yer olmaz, aileye gibi başkalarına gönül açılmaz.
Kendi insanının yaptığı az, yabancıların yaptığı çok görülür.
Kendi işini göremeyen el işine koşarmış
Kendi kusurunu bil, sonra diğerlerinin kusurunu söyle.
Kendi milletinin tarihini bilmek yeter bir saadettir
Kendi söylediğine gülen delidir
Kendi ülkemiz anne, başkalarının ülkesi üvey annedir.
Kendine saygı duymazsan, kimse sana saygı duymaz.
Kendine yapmayacağın şeyi başkalarına yapma.
Kendini methetme,iyiysen başkaları görür.
Kendisine ibadet et diyen Allah, cumaya gitme diyen iblis.
Khabzeyi bilmeyenin bildiği de yoktur.
Kılıcın altında yalvarma
Kılıcın dağıtmadığı birliği haber dağıtır.
Kırağıya basmayan kişi kısmetini kaybetmiştir.
Kısa kötü yoldansa uzun iyi yol.
Kıskanç insan gizli düşmandır.
Kıskanmayan,köpek yavrusudur
Kısmet gelecek olursa yün iplik getirir,gidecek olursa demir zincir dahi tutamaz
Kısmet kadının yanı sıra koşar gelir
Kısrak yarıştırmakla şöhret olunmaz, kadın çalıştırmakla ev zengin olmaz.
Kıtlık akrabayı unutturur
Kız isen oğlu olanların gelinisin demektir.
Kız istenilmeye gelinince, yuvak taşı saklanırmış
Kızın else, gelinin el üstü
Kızın yetiştirebildiğin, gelinin alıştığındır
Kızını satma, gelinini mal gibi alma.
Kibirlenmek deli işidir
Kim çok yaşamış demezler, Kim çok görmüş derler.
Kimse dünyaya doyarak ölmemiştir.
Kişi adı anılmayınca,pınara pisledi
Kişi sabrederse, arlanmayanın kellesini yer
Kişide olmayınca,annesine dahi buyur diyemez
Kişiyi terkine alırsan, seni eğerden aşağı atar
Kitap ilmin anahtarıdır.
Kokarca kurt avına çıktı
Kolay kazanılan kolay kaybedilir.
Komşu ayna gibidir.
Komşu, komşuya koruyucudur
Komşunu yerme,yeni akrabanı övme.
Komşuya değer vermeyen kendini değersiz kılar
Konuşana değil bilene bak
Konuşmadığı sürece deli de akıllıdır.
Konuşmak yolu kısaltır.
Korkağın silahı kendini yaralar.
Korkak, kendi eteğinden bile ürker.
Korkanın silahı, korkmayanındır.
Korku olmayan yerde utanç olmaz.
Koyun çobanları çoksa koyun canından olur.
Koyunun derisi iki kez yüzülmez.
Köpeği, öldüren çıkartır.
Köpeğim ısırmaz,atım tekme atmaz deme
Köpeğine ve oğluna tümden güvenme
Köpek dışkısına yalvarırsan kıymetli olur.
Köpek havlar, at otlar.
Köpek ininden çıkarsa kurdun yemi olur
Köpek kemiği de yer, sopaya da katlanır.
Köpek sınırını aşarsa,kurda yem olur
Köpek, kendinden korkanı gözlerinden tanır.
Köstebek yuvasını, fare deliğini över.
Kötü akrabadansa iyi komşu.
Kötü bitki dibine döker
Kötü eteğinden tutsa kes yoluna devam et.
Kötü haber tez yayılır.
Kötü kardeştense iyi arkadaş.
Kötü kötülük yaparken, önemli bir şey yapıyormuş gibi başını da dik tuttu.
Kötü oğul babaya ayıp getirir.
Kötü süvari eyer kırar
Kötü yoldaş kötü silah gibidir
Kötülük görmeyen iyiliğin değerini bilmez.
Kötülük yapıp iyilik bekleme
Kötülük yapmışsan iyilik bekleme.
Köyce benimsenmiş kavgada olmaz, sülalece benimsenmiş evlilikte.
Köyde dost, yolda arkadaş edin.
Köyünü terk eden, ölmek için köyüne döner.
Kulağın duyduğundansa gözün gördüğü.
Kurt sürüsündekiler hep bir ağızdan ulur.
Kurt yemediğinden de suçlanır
Kurt, koyunu götürürken kulağındaki işarete bakmaz.
Kurt, koyununu kaçıracağı kişiyi şapkasından tanır.
Kurt, yediğini derisiyle öder.
Kurtulamayacağın yerde, kavga etme
Kuşa yuvası, kurbağaya gölü vatandır.
Kuşu yükselten kanat,İnsanı yükselten akıldır
Kuyruğu koyuna ağır değildir.
Küçük çocuk olan eve şeytan girmez.
Küçük iş yoktur,küçük erkek vardır.
M
Maharetle bilgi kardeştirler
Mahsul bolsa fare de sevinir.
Mertsen, yiğitsin
Mezar taşı kaybolur,şarkı kaybolmaz
Mide insanın düşmanıdır
Misafir her şeyden önde gelir .
Misafir yemek yerse kapıya doğru bakar.
Misafirden saklanan şeytanın olur.
Misafirin genci olmaz. Kuyruğunun geçmeyeceği yere kafanı sokma.
Mundar ölmüş öküze bıçak sokulmaz.
Mülk kırağı gibidir.
Müslüman fakat namazı yok, gavur fakat haçı yok.
N
Namı yayılan hanım, kendini ağırdan satar
Nasip sabah dağıtılır.
Ne söyleyeceğini bilmiyorsan hiçbir şey söyleme.
Ne yapacağını bilmeyen, gündüz vakti ışık yakar.
O
Oğlan çocukları ölse de eğilmedi, sıkıntıya düşse de gevşemedi.
Oğlu yalancı annenin sevinci ek olmazmış.
Oğlun çoksa gelinin, kızın çoksa damadın çok demektir
Oğlun varsa gelinin var
Oğlun varsa gelinin, kızın varsa damadın var
Oğluna enginden kız al yükseğe kızını ver
Oğlunu yiğit, kocasını yakışıklı görmeyen kadın yoktur
Oğlunu yiğit, kocasını yakışıklı görmeyen kadın yoktur
Oğlunu yüceltip, kızını incitme.
Olmayan şey kaybolmaz
Olmuyorsa, oluruna git
Olumlu iş,adettir
Onurlu insan bir kez ölür, onursuz insan iki kez.
Orduda yabancı yoktur.
Otun içindekine güvenip de elindekini atma.
Oturduğu yerde görünmeyen, kalkıp kendini göstermiş.
Oturduğun yerde seni görmeyen, ayağa kalktın diye de görmeyecektir.
Oturmak iyidir fakat, oturduğun kadar ayakta durmak olmasa.
Oyun oynamasını bilmeyen göz çıkarır.
Ö
Öfkeyle sevinç olmaz, bezgin insanın dostu olmaz.
Öğlen olmadan günü, çocuk olmadan gelinini övme.
Öksürük ve kötü huyun saklanması zordur
Öksüze yardım,küle işemek gibidir
Öküz olacak buzağı gözünden belli olur
Öküze iltifat et,at ile kavga
Öküzü olmayan, (kağnıya) buzağı koşar.
Öküzünü sev, atınla kavga et.
Öldürmediğin geyiğin etini pay etme.
Öleni diriltemezsin (ölenle ölünmez anlamında)
Öleni diriltemezsin.
Ölü eskimez.
Ölü evine ziyaret adettir.
Ölümden ürken, iki kez ölür.
Ölünce herkes eşit olur.
Ölüye sitem edilmez.
Önce öleni, önce kaldırırlar
Örtüne bak da ayağını uzat.
Övüngeç, konuşkan olur.
P
Para kum,yaşam kuş gibidir.
Para, su gibidir.
Parası çok olan hırsızdan korkar.
Parlatılması için değil ağız ve dilin yaratılması; siyaha siyah, beyaza beyaz denmesi içindir.
Pazara götürmeden atının değerini bilemezsin, insanlara karışmadan da kendi değerini bilemezsin.
Peyniri tazeyken sık, çocuğunu küçükken eğit
Pselıhu olmayan kızı kaşen yapma
S
Saadet misafir yolcudur. Gelir,gider.
Sabah yağmuru yağmur olmaz; sabah misafiri misafir olmaz.
Sabırlı kimse bir gün sabırsızı yener
Sadakayı sağ elinle verdiğini sol elin bilmesin.
Sağlık, en büyük zenginliktir
Sağlıklı baş, kalpaksız kalmaz
Sakal tekede de bulunur, bıyık kedide de olur.
Sakalda değil yürektedir iman.
Samimiyetin azığı gerçektir.
Sana kötülük yapana sen iyilik yap.
Sana yemek yedirecek, sormaz.
Sarraf altının değerini bilir.
Savaşın ve davanın oyunu olmaz.
Savaşta ödünç kama verilmez.
Saygın erkek, kadınla kavga etmez. İyi horoz tavukla dövüşmez.
Sen bir çöp çak başlat, iyi kadın seni ihya eder
Sen ölsen de, iyiliğin hiçbir zaman ölmez.
Sende olmayan hünerinle seni öven, düşmanındır.
Senden daha iyi olanı ortak yap / tut.
Seni kaldıracakları yere oturma
Seni seven yüzüne bakmaz.
Seni seven, kendi canına eş tutar
Seni sevene karşı mesafesince yaklaş, sevmeyenden gün boyu uzaklaş.
Seni yola çıkaran,yanlış yola saptırmaz
Seni yürütmeyenin hepsi kafirdir
Sevdiğinle değil, seni sevenle evlen
Sevdiğinle değil, seni sevenle evlen.
Sevdiğinle evlenirsen, zorluklara aldırmazsın
Sevdiysen, ateşe girmeyi göze alırsın
Sevgi ateş değildir, yandığında söndüremezsin
Sevgi karışmaz
Sevgi kuvvetle alınamaz
Sevgi ulu orta saçılmaz
Sevginin gücü mutlaka galip gelir
Sevme seni sevmeyeni.
Sevmediğin insanın yemesi şapur şupur, yürümesi tapur tupur.
Sıçan delikten çıkmayınca,kuyruğuna kabuk bağladı
Sığırın sütü dilinin ucundadır.
Sığırları zayıf, köpekleri besili ise o iyi ailedir.
Sıkılasıya ıslanmaya durma, kırılasıya kurumaya da.
Sıkıntısı olmayanın düşü güzel olur.
Silah çekip gelenden değil,gizli yaklaşandan kork.
Silah kuşanıp ata binmek için doğar erkek çocuklar.
Silaha çok davrananın kanı çabuk akar.
Sivilceyi görmek istemeyenin burnunda sivilce çıkar
Soğuktan koyunun telefi Allah'ın kaderiyse, kaderi düşünmesi çobanın işiydi.
Soysuzu terkine alırsan seni atar
Söylenmeyen şey duyulmaz.
Söz dinlemeyen, köpek yavrusudur
Su akacağı yolu kendi bulur.
Su kıyısına varmadan eteklerini kaldırma.
Su yolunu bulur.
Sudaki söğüt,bedendeki kalp çürümez.
Suya düşersen kuru çıkamazsın.
Suyun başının gittiği yöne ardı da gider.
Suyun getirdiğini rüzgar götürür.
Suyun sürüklediği kişi saman çöpüne (bile) sarılır.
Sükunetin azığı akıldır.
Sürekli tos vuran ineğin boynuzu tez kırılır.
Süte çok bakarsan kan karışmış gibi görürsün.
Ş
Şakalaşmayı bilmeyen yumruk ile vururmuş
Şansı olmayanı, deve üstünde bile köpek ısırır.
Şeytana binen, istediği yere gidemez
T
Talihsiz,devenin üzerinde de olsa köpek onu ısırır
Tamamı akraba olan bir köydense her köyde bir akraba.
Tandırda çok pişen ekmekle,çok yaşayan kadın iyi olur
Tanıdığın adamdan kork tanımadığından korkma
Tanınmadığın yerde elbiseye,tanındığın yerde akıl'a değer verirler
Tarladan verim alamayınca kabahat ayrık otuna yüklenmez.
Tarlayı satman gerekse de, sevdiğinle evlen.
Tatlı dilli kuzu iki koyundan -süt- emer.
Tavuğun gücü yumurtasıdır.
Tavuğun rüyası darıdır.
Tavuk bile eşelenir.
Tekdir ile uslanmayan en kötü insandır.
Tembel bol cevap olur.
Tembel çiftçinin öküzü sabanda bile yayılır.
Tembel durduğu yerde yorulur.
Tembel emir buyurmakta ustadır.
Tembel yerinde dönene kadar ay dönüşünü tamamlar.
Tembelin bahanesi çok olur.
Terbiye zayi olmayacak mülktür
Terslik ve yanlış üzerine de anlaşma, yenilmiş olana da saldırma.
Tertipsiz kadının ömrü pazarda geçermiş.
Teyze anne yarısı, amca baba yarısıdır.
Tez canlıya yol uzar.
Tırnağın varsa kafanı kaşı
Tilki kuyruğu, tilki başından daha kurnazdır.
Tilki, izini kuyruğuyla kapatır.
Topluma girmek sorun değil,çıkmasını bilirsen
Topluma girmesini bilen, çıkmasını da bilir
Toprağa bir verirsen yüz alırsın.
Toprağı işlemesini bilmeyen, taşlık yere darı eker.
Toprağın sahibi onu çalıştırandır.
Topraktan geçinen , toprağı beslesin.
Tüm kardeşler bir anadan doğmaz.
U
Ufak darbede sessiz kalan, büyük sıkıntıyı karışlayamaz.
Umudun olmazsa, İşin olmaz.
Umudunu yitiren süvarinin atı koşmaz olur
Umut yok olunca at koşmaz
Undan(buğday) mısır ekmeği yapan kadınla evlenme.
Usta marangoz ormanla akrabadır.
Utanması olanın nasibi de vardır.
Utanması olmayandan daha kıymetsizi yoktur
Uygun beslen, yarışarak çalış.
Uyku, yastık aramaz; açlık yemek ayrımı yapmaz.
Uyuyan ayıyı uyandırma, delikanlı adamı kızdırma
Uzakça sakladığını yakınca bulursun.
Ü
Üç gece geçinceye kadar misafirine nerelisin diye sorma, kim ve nereli olduğunu bilmediğine de yüreğini açma.
Üç kez işiteceğine bir kez gör.
Ümit atadan kalma mirastır
Ümit uzun ömürlüdür
Ünlü adamın ünlü oğlu olmaz
Üstüne ağaç devrilen de sızlanır, üzerine yaprak düşen de.
Üstüne vazife olmayan işle uğraşacağına, kendi işinle uğraş.
Üşengeç oturarak uyur, yatarak çalışır.
Üzerine ikinci karga gelince öncekinin uçması adettendir.
V
Vakit altından daha değerlidir
Vatan müdafaasında ölen kabirde sağdır.
Vatan müdafaasında ruhuna acıma.
Vatan vatan diye öter dikene konan kuş.
Vatanı olmayana her yer soğuk gelir.
Vatanı Olmayanın hiç bir şeyi yoktur
Vatanı seven ölmez.
Vatanını terk eden tutsak olur.
Vatanını terk edenin talihi olmaz.
Vatansız insan, ekmeksiz torba.
Ver malını ellere vur dibini yerlere
Verdiğine bak alacağına da bak
Verene ver,vurana sende vur.
Vored' ler insanin kalbini okşar
Vuracak kişi sopa bulur.
Y
Yaban elde yaşmaktansa yurdunda ölmek yeğdir.
Yabancı yerde insan kördür.
Yabancıların eline geçmiş atın, toprağımızdaki karga kadar değeri yoktur.
Yakınını küçümseyen küçümsenecek duruma düşer.
Yalan söylediğin yerde fazla oturma.
Yalan söyleyeceksen ölüye dayandır.
Yalana ayak uydurmak zordur.
Yalanın ayağı sağlam değildir.
Yanında iyilik bulunmazsa kuru güzellik bir şey ifade etmez
Yapan yaptığını, başını koyduğu yerde bulur.
Yaparsan bulur, ararsan kavuşursun.
Yapılması kolaylaşan, bozulması zorlaşan(evlilik).
Yapmak zor, görmek kolaydır.
Yapmak, kırmaktan yüz kat daha zordur.
Yapmayı da bil, yemeği de.
Yaptığın iyiliği başa kakma.
Yaramaz civciv kaynar suya düşer
Yarım deli, içerse zır deli olur.
Yarın tüm bir çörektense bugün yarım bir çörek (yeğdir).
Yaşam sıra ile. Dil aklın elçisidir.
Yaşarsan daha çok büyük kuşlar görürsün
Yaşlı çağırılmaz,ardından gidilir.
Yaşlı kaynana da bir zamanlar gelindi
Yaşlımım sözü,gencin aklını yener
Yaşlısı olanın kuralları vardır
Yaşlısına saygısı olmayanın kendisine de saygısı yoktur
Yaşlıya iltifat et gence güvence ver
Yatan taşın üzerinde yabani ot biter.
Yaz fukaranın cennetidir.
Yaz için arabayı, kıştan tamir et.
Yazın derlemediğini kışın bulamazsın.
Yazın istirahat günü kışın erzakıdır.
Yazın kağnı gölgesi bile ev sayılır.
Yazın kızak yap,kışın araba.
Yazın saklamadığını kışın arama.
Yazın tarlada, kışın evde kal.
Yazın yılanın ısırdığı, kışın urgandan korkar.
Yenilip gitmektense, ölüp gelmek iyidir.
Yılanın ısırdığı, urgandan bile korkar.
Yiğide silah itaatkardır.
Yiğitliği olan, yiğitçe ölür.
Yiğitlik paylaşılmayan mirastır.
Yiğitsen,soylusun.
Yiyeceğini kötüleyen kişinin sofrasında yemek yeme
Yoldaşın korkaksa ayı ile boğuşma.
Yorulmadan duran, durmadan yürümek zorunda kalır.
Yumurtanın sarısına çok bakarsan kıl varmış gibi görürsün.
Yumuşak mizaçlıya herkes yüklenir.
Yurdun güçlüyse cesursun.
Yükü vücuda uygun taşı.
Yüreği çelik olan için, çınar sopası da üstün bir silahtır.
Yürekli insandan korkma, yüreksiz dostundan kork.
Yürekte olmayan ağızdan çıkmaz.
Yürekte saklanan şeyi yüz söyler.
Yürekten ağlanırsa, kör gözdende yaş gelir.
Yüze karşı övgü arkadan yapılan yergi gibidir
Z
Zahmet insanı besler, tembellikse öldürür.
Zahmetsiz kavuşulan mal insanı saptırır.
Zenginin mutluluğu mülktür fakirin zenginliği ise ailedir.
Zenginin tatlı sözüne kanma, kış gününe de inanma.
Zenginlerin çok olduğu yerde fakirler de çok olur.
Zora düşen düşmanın da olsa yardım et
Zorlukla karşılaşmayan rahatın değerini bilmez.
|
